Nek-, knie-, rugklachten et cetera
Klachten aan rug, nek, schouder of knieën door het werk, oftewel klachten aan het bewegingsapparaat, ontstaan wanneer iemand op het werk langdurig overbelast wordt. Mensen met klachten aan het bewegingsapparaat hebben vaak jarenlang zwaar lichamelijk werk gedaan.
In de meeste gevallen ontwikkelen de klachten zich geleidelijk, maar ze kunnen ook acuut ontstaan doordat iemand zich bijvoorbeeld vertilt tijdens het werk en een acute hernia oploopt.
Veel mensen met klachten aan het bewegingsapparaat hebben daar dagelijks last van. Geregeld komt het voor dat ze hun werk niet meer kunnen doen en in de WAO/WIA belanden. Aangezien niet altijd wordt bijgehouden of de klachten door het werk veroorzaakt worden, hebben we geen cijfers over het aantal mensen dat hierdoor getroffen wordt.
Overigens: mensen met RSI hebben ook vaak nek- of schouderklachten, maar niet alle nek- en schouderklachten worden veroorzaakt door RSI. Nek- en schouderklachten kunnen ook veroorzaakt worden door blootstelling aan trillingen of te zware belasting zoals zwaar moeten duwen of trekken.
Oorzaken en risico's
Er zijn meerdere risicofactoren die bij langdurige blootstelling klachten kunnen veroorzaken. Ze zijn onder te verdelen in verschillende categorieën:
- Tillen en dragen, waarbij zware gewichten verplaatst moeten worden en er soms ook gereikt moet worden (eenmaal per dag meer dan 25 kilo, of meer dan zes keer per uur meer dan tien kilo).
- Duwen, trekken en knijpen, waarbij minimaal twaalf keer per uur behoorlijk wat kracht geleverd moet worden met de armen of het hele lichaam.
- Werkhouding waarin met enige regelmaat langdurig of frequent in ongewenste houdingen wordt gewerkt.
- Repeterende bewegingen, waarbij langdurig aaneengesloten (bijna) dezelfde bewegingen worden uitgevoerd.
- Trillen en schokken, waarbij meer dan één uur per dag met aangedreven (hand)gereedschappen wordt gewerkt of met transportmachines (bijvoorbeeld vrachtwagens, heftrucks, graafmachines) of op trillende vloeren.
Wat zijn de verplichtingen van de werkgever?
De belangrijkste wettelijke verplichtingen van de werkgever vindt u hier.
In het Arbobesluit (hierin is de Arbowet verder uitgewerkt) is ook een apart hoofdstuk opgenomen over fysieke belasting. Hierin staat het volgende:
Het werk, de werkplek, de werkmethode, de hulpmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen moeten zodanig zijn dat fysieke belasting geen gevaar oplevert voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemer. Wanneer gevaarlijke situaties niet kunnen worden voorkómen, moeten deze zoveel mogelijk beperkt worden. In de Risicoinventarisatie en -evaluatie (RI&E) moeten ook de veiligheids- en gezondheidsaspecten van fysieke belasting beoordeeld worden. Hierbij moet gelet worden op de kenmerken van de last, de vereiste lichamelijke inspanning, de kenmerken van de werkomgeving en de eisen die aan de taak worden gesteld.
Werkplekken moeten in principe volgens ergonomische beginselen worden ingericht. Wanneer werk verricht moet worden waarbij handmatig lasten gehanteerd moeten worden, moet er voorlichting en instructies gegeven worden over:
- hoe de last gehanteerd moet worden
- de gevaren die hieraan verbonden zijn voor de veiligheid en gezondheid en de maatregelen om die zoveel mogelijk te beperken
- het gewicht van de last en zo nodig het zwaartepunt of de zwaarste kant van de last.
Aanmelden bij Bureau Beroepsziekten FNV
Wanneer u klachten aan het bewegingsapparaat heeft en zich wilt aanmelden bij Bureau Beroepsziekten FNV, moet u aan een aantal algemene voorwaarden voldoen. U moet in ieder geval lid zijn van FNV Bondgenoten, FNV Bouw, FNV Kiem en ABVAKABO FNV. Voorts:
- Moet u een diagnose hebben van bijvoorbeeld een orthopeed, revalidatiearts of neuroloog.
- Moet aantoonbaar zijn dat u lichamelijk overbelast bent op het werk. U moet bijvoorbeeld kunnen aantonen dat u bepaalde zaken moest tillen, dragen of duwen, of kunnen aantonen dat u met bepaalde machines heeft moeten werken. Metingen op de werkplek, foto’s van machines waarmee u gewerkt hebt en getuigenverklaringen kunnen daarbij behulpzaam zijn.
U kunt gebruik maken van het aanmeldformulier
BBZ-cliënten met klachten aan het bewegingsapparaat
Bureau Beroepsziekten FNV heeft ruim honderd zaken in behandeling van mensen met klachten aan het bewegingsapparaat. Daarnaast zijn er meer dan vijfentwintig zaken geregeld. Enkele voorbeelden van succesvolle zaken:
Heftruckchauffeur
Ruim tien jaar reed een heftruckchauffeur dagelijks honderden meters op een heftruck over hobbelige ondergrond. De vracht voorop was zo groot, dat hij als hij vooruit keek niets kon zien. Daarom reed hij de hele dag achteruit, terwijl hij over zijn rechterschouder keek. De man viel uit met nekpijn. Later bleek dat zijn nekwervels waren versleten. Er was geen aangepast werk voor hem beschikbaar en hij belandde gedeeltelijk in de WAO. Nog steeds heeft de man geregeld last van zijn nek.
De werkgever had de heftruckchauffeur te veel bloot gesteld aan trillingen. Verder had de werkgever de chauffeur in een te eenzijdige houding laten werken en niet gezorgd voor voldoende afwisseling van werkzaamheden. Bureau Beroepsziekten FNV heeft via een minnelijke regeling een schadevergoeding voor deze man kunnen regelen.
Vrachtwagenbelader
Een vrachtwagenbelader laadt aan het begin van zijn werkdag in een uur tijd 150 stukken vlees handmatig in kleine vrachtwagens. Daarna verplaatst hij bij grote koelwagens het vlees met een tilarm. Per dag maakt hij zo’n 10.000 zwenkbewegingen. De hompen vlees wegen tussen de 25 en 60 kilo. De belader valt uit met pijn in nek en schouder. Hij blijkt een hernia te hebben. Ruim acht jaar na zijn uitval heeft hij nogaltijd pijn in rug en schouders en gebruikt hij veel pijnstillers.
De werkgever heeft deze man te veel laten tillen, de tilnorm is overschreden. Verder moest de man te veel repeterende bewegingen maken en was er te weinig afwisseling van de werkzaamheden om te voorkomen dat er klachten zouden ontstaan. Bureau Beroepsziekten FNV heeft via een minnelijke regeling een schadevergoeding voor deze man kunnen regelen.
Glasbewerker
Via een minnelijke regeling heeft Bureau Beroepsziekten FNV een schadevergoeding kunnen regelen voor een glasbewerker die dertig jaar lang over dikke, meterslange stukken glas gekropen heeft met een snijlat in de ene hand en een glassnijder in de andere. De combinatie van kruipen en snijden zorgde voor enorme druk op de knieën. De werkgever heeft de glasbewerker onvoldoende voorlichting gegeven over de gevaren van het werk en te weinig gedaan om gevaren te voorkomen. Zo had deze man niet altijd kniebeschermers tot zijn beschikking. Dit leidde tot klachten aan zijn knieën. Operaties hadden niet het gewenste resultaat, waardoor deze man op 51-jarige leeftijd volledig werd afgekeurd.