Wat is RSI?
Repetitive Strain Injury (RSI) is een verzamelnaam voor verschillende klachten aan nek, schouders, boven- en onderarmen, ellebogen, polsen en handen die ontstaan door chronische overbelasting. De klachten kunnen specifiek en aspecifiek zijn.
Specifieke RSI:
Specifieke RSI komt door een specifieke aandoening aan de nek of armen. Er is sprake van specifieke RSI als een arts of fysiotherapeut met behulp van een lichamelijk onderzoek een duidelijke medische diagnose kan stellen. Voorbeelden van specifieke RSI: de tennis- en de golfelleboog.
Aspecifieke RSI:
Bij aspecifieke RSI lopen de klachten uiteen. Mensen kunnen bijvoorbeeld last hebben van tintelingen, pijn, een verdoofd gevoel, kramp of een moe/zwaar gevoel. De klachten kunnen zich ook op verschillende delen van het lichaam voordoen: dan weer in de pols, dan weer in schouder of de arm of elleboog.
Er is sprake van aspecifieke RSI als een arts ondanks een lichamelijk onderzoek of röntgenfoto’s geen medische diagnose kan stellen. Er kan dan niet objectief aangetoond worden welke spieren en/of pezen zijn aangedaan. Maar de arts kan aspecifieke RSI wel diagnosticeren door te vragen naar de klachten van de patiënt en door na te vragen wat de werkzaamheden zijn van de patiënt.
RSI wordt ook wel eens aangeduid als:
- (W)ABBE: (Werkgerelateerde) Aandoeningen aan het Bewegingsapparaat in de Bovenste Extremiteit
- KANS: Klachten Armen, Nek en/of Schouders
Oorzaken en risico's
De organisatie van het werk is een van de oorzaken voor het ontstaan van RSI.
RSI kan onder andere ontstaan door:
- werk waarbij vaak dezelfde bewegingen moeten worden herhaald
- werk met een overmatige uitoefening van kracht
- werken in een ongemakkelijke lichaamshouding
- vaak en langdurig in dezelfde lichaamshouding werken
- lange werktijden met onvoldoende afwisseling van taken of pauzes
- werken op een werkplek die ergonomisch niet optimaal is
- werken onder een (onafgebroken) hoge werkdruk of in een hoog tempo
- werken onder stress
- een slechte werksfeer
RSI komt veel voor bij mensen die beeldschermwerk verrichten en bij mensen die repeterende handelingen uitvoeren, bijvoorbeeld aan de lopende band. U loopt een risico op RSI als u onder andere:
- meer dan vier uur per dag met de computer- en/of de muis werkt
- meer dan vier uur per dag met een ongesteunde arm werkt, dat wil zeggen dat u uw arm niet kan laten rusten op een werktafel of armleuning
- bewegingen maakt met uw arm(en) die u vaak en snel moet herhalen
- te weinig hersteltijd per uur heeft, in de vorm van een pauze of andersoortige werkzaamheden.
Wat zijn de verplichtingen van de werkgever?
Als u regelmatig beeldschermwerk doet, is het zaak dit zo veel mogelijk te spreiden over de week en de dag. De Arbowet geeft hierbij de grenzen aan die uw werkgever niet mag overschrijden. n het Arbobesluit (hierin is de Arbowet verder uitgewerkt) is ook een apart hoofdstuk opgenomen over fysieke belasting. Afdeling 2 gaat over beeldschermwerk. Hierin staat het volgende:
"na maximaal twee uur beeldschermwerk moet dit worden afgewisseld door ander werk of door een rusttijd, zodanig dat de belasting van het verrichten van beeldschermwerk wordt verlicht. Deze pauze dient minimaal 10 minuten te zijn. Ook dient de werkgever voorlichting gegeven te hebben over preventieve maatregelen waaronder het feit dat er maximaal 5 tot 6 uur beeldschermwerk verricht mag worden per dag.
Aanmelden bij Bureau Beroepsziekten FNV
Wanneer u RSI heeft en u zich wilt aanmelden bij Bureau Beroepsziekten FNV, moet u aan een aantal algemene voorwaarden voldoen. U moet lid zijn van FNV Bouw, FNV Bondgenoten, FNV Kiem of ABVAKABO FNV.
Verder is het van belang dat:
- een arts heeft vastgesteld dat er een verband is tussen uw RSI-klachten en uw werk.
- er een moment is aan te wijzen dat kan worden gezien als het begin of verergering van uw RSI-klachten. Bijvoorbeeld: u kreeg RSI of uw RSI-klachten verergerden vanaf het moment dat u (meer) moest overwerken, of toen u minder tijd kreeg om pauzes te nemen, of moest werken op een werkplek die niet-ergonomisch verantwoord was.
- Als u aspecifieke RSI heeft, moet u er rekening mee houden dat dit een moeilijkere en wellicht langduriger zaak is, dan een zaak waarbij specifieke RSI is vastgesteld. Bij een aspecifieke RSI zaak is het lastiger om te bewijzen dat de klachten (voornamelijk) veroorzaakt zijn door het werk en daardoor is het moeilijker voor Bureau Beroepsziekten FNV om de zaak te regelen.
U vindt hier het aanmeldformulier.
BBZ-cliënten met RSI
Bureau Beroepsziekten FNV heeft ruim honderd RSI-zaken in behandeling en er zijn circa zestig zaken geregeld.
Journaliste
In 2002 heeft Bureau Beroepsziekten FNV een zaak van een 60-jarige journaliste minnelijk geregeld. De werkneemster bracht het grootste gedeelte van haar veertigurige werkweek door achter het beeldscherm. De werkdruk was hoog en de pauzes waren kort. Haar werkgever had geen aandacht besteed aan de risico's van langdurig beeldschermwerk. Werkplekonderzoek was niet verricht, er was geen instructie gegeven over een juiste zithouding en bureaus waren niet in hoogte verstelbaar. De journaliste viel uit met pijnklachten in haar hand en pols die doortrokken naar haar arm, nek en schouders. Haar rug ging later ook pijn doen en ze raakte oververmoeid. Toen ze eenmaal ziek thuis zat, werkte haar werkgever volstrekt onvoldoende mee aan haar reïntegratie.
De werkgever en zijn verzekeraar hebben de ex-werkneemster uiteindelijk een schadevergoeding betaald.
Koekjesinpakster
Begin 2003 heeft een 36-jarige koekjesinpakster die door RSI in de WAO belandde, via een minnelijke regeling een schadevergoeding van de werkgever ontvangen.
De vrouw werkte aan de lopende band en moest hoogfrequent, eenzijdige, repeterende handelingen uitvoeren. Het was zwaar werk, want de band liep snel en de inpakkers moesten hun werk voorover bukkend doen (de band liep op heuphoogte, dus te hoog om te zitten en te laag om te staan). De werkgever deed niet waartoe hij wettelijk verplicht was, waaronder het voorlichten van de werknemers over de risico's van het werk, het aanbrengen van variatie in het werk en het houden van een werkplekonderzoek.
Administratief medewerkster
Na de civiele rechter heeft ook de ambtenarenrechter RSI erkend als beroepsziekte. Bovendien hebben ambtenaren met een beroepsziekte recht op een in de CAO afgesproken bovenwettelijke uitkering. Dat blijkt uit een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep in een zaak die Bureau Beroepsziekten FNV had aangespannen namens een administratief medewerkster van de Belastingdienst. De vrouw moest haar werk medio 1997 staken wegens nek-, schouder- en armklachten. Zij belandde in de WAO en kreeg een uitkering op basis van 80 tot 100 procent arbeidsongeschiktheid. De Belastingdienst vocht zowel aan dat RSI een beroepsziekte was, als het recht op de bovenwettelijke uitkering. Aanvankelijk stelde de rechtbank in Den Haag de dienst in het gelijk. Daarop ging Bureau Beroepsziekten FNV namens haar cliënte in hoger beroep bij de bestuursrechter. De Centrale Raad van Beroep vernietigde de uitspraak van de rechtbank en verklaarde het beroep van de ambtenaar gegrond.